Hoàng Nam Nhiều ngày qua, Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế tại Paris do ông Võ Văn Ái phụ trách đã cho phổ biến nhiều bản văn liên quan đến chuyến đi về Việt Nam của Thầy Nhất Hạnh và Tăng Đoàn Làng Mai, từ bản văn đầu tiên:

 “ …. Xin Trả Lời Chung … “ đến các Thông Cáo Báo Chí và Trả Lời Phỏng Vấn … sau đó. Một số báo chí và đài phát thanh ở hải ngoại đã dựa vào các bản văn và thông cáo này để khai thác và lên tiếng phê phán Thầy Nhất Hạnh và chuyến đi về Việt Nam của Thầy khá ồn ào. Tôi vốn không theo dõi báo và đài. Chỉ thỉnh thoảng một vài bạn đem đến cho xem hoặc kể cho nghe khi có sự cố gì quan trọng. Chuyện Thầy Nhất Hạnh về Việt Nam và các bản văn, thông tin liên hệ mà tôi biết và có được là nhờ đó. Từ những gì tôi được đọc và nghe này, sự cố đã gây cho tôi một số suy nghĩ:

VỀ CHUYẾN ĐI CỦA THẦY NHẤT HẠNH Đây quả là một sự kiện ít có, hay dở chưa nói, nhưng chắc chắn làm nảy sinh nhiều ý kiến và vấn đề. Ít có là bởi vì, trong tình hình Việt Nam và Phật Giáo ở Việt Nam hiện nay - với những quan niệm và khuynh hướng đối nghịch phức tạp; với cái tâm lý chống Cộng và bầu khí hận thù Cộng Sản dễ bị khích động trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại - những ai có tiếng tăm thật khó có đủ can đảm công khai đi về. Chưa nói đến việc đi về Việt Nam sẽ có lợi hay có hại cho Cộng Sản, cho chế độ đương quyền ở Việt Nam và sẽ có những ảnh hưởng, tác động nào cho đất nước Việt Nam hôm nay và mai sau; chỉ việc công khai đi về không thôi của bất cứ nhân vật tiếng tăm nào là cũng phải đối đầu với những “cơn sóng thần” chống đối, mạ lỵ, phỉ báng. Đó là điều dễ thấy trước. Vì dễ thấy trước nên rất hiếm người tiếng tăm dám công khai đi về Việt Nam. Phải là người can đảm lắm, phải là người có đủ nội lực bình thản để sẵn sàng hứng chịu những thị phi, tật đố, những mạ lỵ, phỉ báng của người trong thiên hạ mới có thể công khai đi về. Thầy Nhất Hạnh quả là một người như vậy.

 Cũng như Thầy đã là một người như vậy trước đây: trong khi cả nước Mỹ sôi sục căm ghét những kẻ khủng bố và chỉ muốn tận diệt ngay những kẻ khủng bố này ngay sau biến cố 11 tháng 9 năm 2001; thì Thầy - ở ngay trung tâm của biến cố và của sự sôi sục căm ghét này - lại lên tiếng kêu gọi bình tĩnh, học hạnh lắng nghe, khuyên ôm lấy niềm đau cơn giận để lắng lòng trước khi có hành động nào. Nói được tiếng nói của từ bi, bất bạo động giữa bầu khí hận thù bạo động như thế quả không phải là điều dễ dàng. Thế mà Thầy Nhất Hạnh đã làm được, nói được. Can đảm như thế, bình thản như thế, nên việc Thầy Nhất Hạnh công khai đi về Việt Nam lần này, với tôi, chỉ là thêm một lần khẳng định tính cách con người của Thầy. Tôi không ngạc nhiên chút nào trước việc làm khó có người làm được này của Thầy. Việc Thầy Nhất Hạnh công khai đi về Việt Nam đã làm nảy sinh nhiều ý kiến, nghịch có, thuận có. Bỏ ra ngoài những mạ lỵ, phỉ báng thô bạo vì nó không xứng đáng để phải mất thì giờ bận tâm; cũng chưa nói đến những ý kiến tán thành, ca ngợi việc đi về Việt Nam của Thầy; chỉ với những ý kiến chống đối mà thôi; tôi cũng chẳng lấy làm ngạc nhiên chút nào. Bởi vì, nhìn từ góc độ chống Cộng theo phần lớn cái cách chống Cộng xưa nay của một số người Việt hải ngoại, việc đi về Việt Nam của Thầy quả là có nhiều lý lẽ để chống đối.

 - Trước hết, chống Cộng là phải chống tất cả những gì của Cộng Sản cũng như chống tất cả những gì liên hệ, dính dáng đến Cộng Sản, bất chấp việc chống đối đó có hậu quả tốt xấu như thế nào. Chống Cộng như thế thì việc Thầy Nhất Hạnh đi về Việt Nam là điều tiên quyết không thể chấp nhận, không thể không chống. Đó cũng là thái độ đã biểu lộ trước đây trong việc chống bãi bỏ cấm vận, chống việc thiết lập liên hệ ngoại giao hay giao thương với Việt Nam, chống việc gởi tiền về giúp đở thân nhân, chống tất cả những ai được phép của Cộng Sản để đi ra nước ngoài, chống Tổng Thống Clinton sang thăm Việt Nam, chống luôn cả những người Cộng Sản lên tiếng chống chế độ; và chống luôn việc làm từ thiện để cứu vớt phần nào những kẻ gặp hoạn nạn, nghèo khổ ở Việt Nam … Lòng căm thù Cộng Sản quả đã khiến một số người không thể nghĩ xa hơn được điều gì khác ngoài việc chống đối như một thái độ tiên quyết.

- Hai nữa, chống Cộng là phải chống tất cả những gì mà Cộng Sản có thể lợi dụng được dù điều đó có ảnh hưởng tốt xấu như thế nào về sau. Cho nên, việc Cộng Sản lợi dụng chuyến đi của Thầy Nhất Hạnh để tuyên truyền, hòng đánh lừa thế giới, cho người ta cái ảo tưởng về một Việt Nam đang thời cởi mở, có tự do, để che đậy tình trạng đàn áp tôn giáo và nhân quyền ở Việt Nam … là điều không thể không nghĩ tới. Chuyến đi về Việt Nam của Thầy đã cho Cộng Sản cái cơ hội lợi dụng như thế thì làm sao mà không chống. Đây là một định kiến không phải là không có cơ sở thực tế. Chỉ có điều, khi đã mang một định kiến như thế thì thật khó để có thể nhìn ra những mặt mà Cộng Sản không thể lợi dụng được, những mặt có thể có những tác động tích cực và lâu dài lên con người và xã hội Việt Nam và với Phật Giáo Việt Nam mà chuyến đi này có thể mang lại.

- Ba là, chống Cộng là phải chống tất cả những gì đi ngược lại đường lối, kế sách chống Cộng của mình. Đang tố cáo Cộng Sản bất nhân, chà đạp tự do và nhân quyền với những sự kiện điển hình như Cộng Sản đang quản chế các vị lãnh đạo đã và đang kiên trì đấu tranh cho tự do tôn giáo thì Thầy Nhất Hạnh lại đi về một cách công khai, giảng Pháp ở chỗ này chỗ khác. Như thế thì, dù không cố ý cũng là vô tình, làm giảm đi cái hình ảnh bị quản chế, bị tước đoạt tự do của các vị này, làm mất đi ít nhiều cái tác dụng của những lời tố cáo này, cho nên không chống sao được! Suy nghĩ này đẩy xa thêm một bước thì rất dễ trở thành: chống Cộng là phải chống theo đường lối, kế sách của tôi. Ai không chống như vậy thì kẻ đó phải bị xem là đồng lõa với Cộng Sản. Một quan niệm như thế tất nhiên phải dẫn đến tình trạng chống đối, chụp mũ lẫn nhau giữa những người cùng chống Cộng mà không cùng một đường lối, kế sách, không cùng đứng chung một hàng ngũ. Tình trạng đó đã và đang xảy ra nhiều và đã từng làm cho cộng đồng người Việt quốc gia hải ngoại ở một số nơi và có lúc bị chia rẽ đến độ đấu đá nhau, khiến cho nhiều người chán nản và ngán ngẩm. Một Thầy Nhất Hạnh đã không chịu xếp hàng vào các hàng ngũ này mà lại một mình đi con đường của mình thì việc Thầy bị chống là chuyện đương nhiên. Có khác ở đây, với Thầy là, không chỉ một thế lực mà nhiều thế lực, không chỉ một đoàn thể mà nhiều đoàn thể, không chỉ một người mà là tất cả những người mang cái quan niệm ai không theo ta là kẻ thù của ta đều cùng chỉa mũi dùi vào Thầy mà tấn công. Lẽ đương nhiên là vậy.

- Bốn là, chống Cộng là phải giương cao ngọn cờ Quốc Gia, phải ra tuyên ngôn, tuyên cáo chống Cộng, phải sử dụng loại ngôn từ đấu tranh nãy lửa, đầy tính khích động hận thù, mỉa mai cay độc, phải hoan hô, đả đảo, phân rõ bạn thù. Cho nên, bất cứ tổ chức họp mặt nào cũng phải chào cờ, dù đó là tiệc liên hoan kỷ niệm, là họp mặt thân hữu ăn chơi rồi nhảy đầm hay đó chỉ là lễ nghi thuần túy tôn giáo. Cho nên, đã không hiếm có những người, những tổ chức chỉ sống bằng tuyên ngôn, tuyên cáo, bằng những tiếng nói chống Cộng ồn ào. Cũng cho nên, không hiếm kẻ theo hay không theo Cộng, cứ giương cờ, hô to khẩu hiệu là thành kẻ chống Cộng; còn kẻ âm thầm vận động hay âm thầm tiếp trợ những người bị cầm tù trong nước mà không chịu hòa mình vào những tiếng nói chống Cộng ồn ào lại trở thành kẻ thân Cộng. Trong bầu khí của những tiếng nói và cái vòng tráo trở qua lại như vậy mà Thầy Nhất Hạnh lại cứ một điều ái ngữ, hai điều học hạnh lắng nghe, cứ chủ trương không xem ai là kẻ thù thì làm sao mà Thầy không trở thành đối tượng cho những ác cảm của những người sống bằng tuyên ngôn, tuyên cáo, bằng những lời lẽ đao to búa lớn này! Chuyện Thầy Nhất Hạnh đi về Việt Nam, vì vậy, trở thành cái cơ hội cho những ác cảm này phát tiết chẳng phải là điều khó hiểu.

- Cuối cùng, trong bầu khí chống Cộng này còn có những người có khuynh hướng vừa muốn độc quyền chống Cộng lại vừa muốn độc quyền thỏa hiệp với Cộng, độc quyền đi lại, liên hệ với Cộng. Cho nên, với một số người này, Đức Tổng Giám Mục Phạm Minh Mẫn và nhiều vị Giám Mục, Linh Mục từ Việt Nam qua Mỹ để thăm viếng hay để quyên góp, vận động tài chánh thì được công khai tiệc tùng chào đón. Nhưng một Hòa Thượng Thanh Từ hay những Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại Đức khác cũng từ Việt Nam qua Mỹ thì lại bị chống đối ồn ào hay bị tuyên truyền rỉ tai để tạo nên bao mối mâu thuẩn trong cộng đồng Phật tử ở hải ngoại. Cũng cho nên, Đức Giáo Hoàng hiện nay đã trở về quê hương Ba Lan của Ngài khi Ba Lan đang còn là một nước Cộng Sản trước đây thì được ca ngợi như một biến cố lịch sử, mở ra những trang sử mới cho Ba Lan để kéo theo sự sụp đổ của cả khối Cộng Sản Đông Âu sau đó. Nhưng một Thầy Nhất Hạnh trở về quê hương Việt Nam của Thầy thì chưa cần biết đến những tác động, ảnh hưởng nào trong chuyến đi này đối với Tăng Ni, Phật tử ở Việt Nam, và qua đó, có thể tác động ảnh hưởng tới đất nước, xã hội Việt Nam sau này, cứ tiên quyết chống đối Thầy, chống đối chuyến đi cái đã.

Cũng vì vậy, Hội Đồng Giám Mục Việt Nam và ngay cả Vatican đã nhiều lần vận động, dàn xếp với chính quyền Việt Nam để Đức Giáo Hoàng được sang thăm Việt Nam mà đến nay vẫn chưa được chính quyền Việt Nam chấp thuận thì không một ai chống Cộng lên tiếng chỉ trích hay phê phán gì. Nhưng một Thầy Nhất Hạnh đưa ra những điều kiện và thương thảo với chính quyền Việt Nam để Thầy có thể về Việt Nam và được chấp thuận thì lại bị chống đối, phê phán, bị vu khống, nhục mạ đủ điều. Sao lại có những điều oái oăm trái ngược như thế này? Sự thể chỉ vì, với những người này, họ làm thì được, kẻ khác làm thì không được.

Cho nên, càng nghĩ, tôi càng tiếc cho Thầy Nhất Hạnh: tiếc cho Thầy sao lại làm người Tu Sĩ Phật Giáo, lại là Tu Sĩ nỗi tiếng, có tầm ảnh hưởng rộng lớn không chỉ ở Việt Nam mà còn ở khắp nơi trên thế giới. Với những người đang chống Thầy đi về Việt Nam một cách hung hãn, có lẽ cái tội lớn nhất của Thầy là đó. Thử hình dung, nếu người đi về Việt Nam này không phải là Thầy mà là Đức Giáo Hoàng hay là một vị tu sĩ Ky Tô Giáo nào khác cũng nỗi tiếng và có ảnh hưởng như Thầy thì sự thể có phải là hoàn toàn quay ngược lại không? Khi đó, sự thể sẽ thế nào? Sẽ là “ … cả một niềm vinh dự không chỉ cho Giáo dân và Giáo Hội Công Giáo Việt Nam mà còn là vinh dự cho cả dân tộc Việt Nam được tiếp đón Ngài ...” Sẽ là “… chuyến đi của Ngài làm nức lòng dân Việt, mang hy vọng đến cho những người đang đấu tranh cho tự do, nhân quyền, góp phần làm thay đổi đất nước Việt Nam…” Và sẽ là, “không thiếu những hình dung từ tốt đẹp nhất được dùng để mô tả cho chuyến đi đó …”

Thì ra, cái “tội” của Thầy Nhất Hạnh là cái “tội” làm người tu sĩ Phật Giáo nỗi tiếng và có tầm ảnh hưởng sâu rộng; cọng thêm cái tội, một người như Thầy lại làm được cái điều mà kẻ khác đã muốn độc quyền làm mà không làm được. Cho nên, Thầy phải bị kẻ khác chống đối là chuyện đương nhiên. (*) Đã có nhiều cái lẽ đương nhiên như vậy nên việc Thầy Nhất Hạnh và chuyến đi về Việt Nam của Thầy bị chống đối ồn ào chẳng làm tôi ngạc nhiên chút nào. Ông Võ Văn Ái lên tiếng chống đối lại càng chẳng làm tôi ngạc nhiên. Tôi chỉ ngạc nhiên, duy nhất một điều, đó là: ông Võ Văn Ái đã lên tiếng chống đối, không phải với tư cách cá nhân, mà là với tư cách của người phụ trách Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế được xem là cơ quan phát ngôn của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Điều này chưa từng bị phủ nhận. Vì vậy, tôi mới có mấy vấn đề đặt ra – không phải với ông Ái – mà là với những vị lãnh đạo của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất này.

MẤY VẤN ĐỀ XIN ĐƯỢC ĐẶT RA VỚI QUÝ VỊ LÃNH ĐẠO GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM THỐNG NHẤT HẢI NGOẠI 1. Thầy Nhất Hạnh chỉ vừa mới cất bước lên đường là ông Ái - với tư cách Phát ngôn nhân của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tung ngay ra bản văn “ … Xin Trả Lời Chung ….” và cho phổ biến khắp nơi. Sao vội vàng đến thế ! Sao không đợi để xem Thầy Nhất Hạnh làm gì, nói gì ở Việt Nam trong chuyến đi này rồi lên tiếng cũng đâu có muộn. Một kẻ bình thường khi lên tiếng phê phán hành động của một ai cũng phải cẩn trọng, phải đợi xem hành động đó như thế nào, có ảnh hưởng gì lên đời sống xã hội chung rồi mới có thể phê phán và đánh giá. Có đâu lại vội vàng nông nỗi và vô trách nhiệm đến thế ! Sự vội vàng nông nỗi lên tiếng của ông Ái ở đây chỉ có thể giải thích rằng, ông Ái đã đợi chờ cơ hội để tấn công Thầy Nhất Hạnh từ lâu; và khi chuyến đi của Thầy được thực hiện, ông Ái đã xem đây như cơ hội bằng vàng để vội vã chụp lấy ngay, không cần phải cân nhắc, nghĩ suy chuyện lợi hại. Một cá nhân ông Võ Văn Ái có thể làm như vậy; cũng như bất cứ kẻ nào mang mối hận thù Thầy đều có thể làm như vậy. Nhưng nhân danh một tổ chức, lại là một tổ chức Giáo Hội của Phật Giáo, làm sao lại có thể vội vàng, nông nỗi và vô trách nhiệm đến thế - nhất là để đối với một người, cũng là Tu Sĩ Phật Giáo? Đó là vấn đề thứ nhất tôi kính xin đặt ra với quý vị lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất hiện nay.

 2. Luận điệu, lời lẽ của bản văn “ … Xin Trả Lời Chung …” này lại càng đáng nói hơn. Bằng những lời lẽ vừa mỉa mai vừa châm chọc cay độc, bản văn đã vu khống Thầy Nhất Hạnh về Việt Nam để phổ biến dòng tu Tiếp Hiện cho Tăng Ni lập gia đình; đã kết án Thầy là kẻ “đồng lõa” với Cộng Sản Việt Nam trong âm mưu che đậy sự đàn áp khốc liệt Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Có thật thế không thì ông Trần Chung Ngọc đã phân tích và dẫn chứng trong bài “Thầy Nhất Hạnh: Tsunami - Chuyến về Việt Nam”. Ở đây, tôi chỉ muốn nói rõ rằng, luận điệu vu khống và kết án này của ông Ái là vừa gian vừa ác. Gian vì đó là điều dối trá, không ngay thật. Ác vì luận điệu vu khống và kết án này khích động sự phẫn nộ chống đối của quần chúng Phật tử, khích động lòng căm thù Cộng Sản nơi một số người Việt ở hải ngoại để hướng tới đối tượng cần tiêu diệt là Thầy Nhất Hạnh chứ không phải là một bóng ma Cộng Sản nào khác. Hởi ôi ! Ác đến thế thì chỉ có ở kẻ thù đối với kẻ thù. Một ông Võ Văn Ái có thể lên giọng châm chọc mỉa mai, có thể vu khống kết án, có thể gian và ác như bất cứ một kẻ bất lương nào cũng có thể làm như thế. Nhưng nhân danh một tổ chức, lại là một tổ chức Giáo Hội của Phật Giáo, làm sao lại có thể có cái giọng mỉa mai châm chọc, làm sao có thể vu khống kết án một cách gian và ác đến như thế - nhất là đối với một người, cũng là Tu Sĩ Phật Giáo? Đó là vấn đề thứ hai tôi kính xin đặt ra với quý vị lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất hiện nay.

3. Trong thông cáo Báo Chí ngày 25/01/2005 của Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế do ông Võ Văn Ái phụ trách đã có những mô tả chi tiết về buổi thăm viếng của Thầy Nhất Hạnh tại Quảng Hương Già Lam cũng như những chi tiết trong việc liên hệ để Thầy Nhất Hạnh đến thăm Thầy Quảng Độ ở Thanh Minh Thiền Viện. Đối chiếu với sự thật được kể lại bởi người trong cuộc (Thầy Nhật Từ) hay người chứng kiến tại chỗ (một vị ở Già Lam), ai cũng có thể thấy cái lối mô tả của ông Ái là dối trá, thêm thắt và lươn lẹo thế nào – mà dối trá, thêm thắt và lươn lẹo như thế thì chỉ có thể là để hạ nhục, làm bẻ mặt Thầy Nhất Hạnh trước dư luận của những người không biết rõ sự thực ở hải ngoại. Có hạ nhục, làm bẻ mặt Thầy Nhất Hạnh được không; hay là rồi, khi so sánh cái thái độ ung dung bình thản của Thấy Nhất Hạnh với cái thái độ biểu lộ của Thầy Quảng Độ, Thầy Tuệ Sỹ như ông Ái mô tả, những ai biết quý trọng tình người và có hiểu biết về Phật Giáo, họ sẽ nghĩ gì? Chắc chắn là họ không nghĩ như ông Ái muốn đâu. Ngược hẳn lại là khác. Đó là chưa nói, nếu quả thật có chuyện dàn xếp giữa hai người hay hai bên như ông Ái mô tả thì người này làm sao lại đem nó ra mà bêu giữa thiên hạ cho người kia mất mặt. Bậc quân tử xưa nay giao tiếp với người có ai lại có cái lòng dạ tráo trở như thế bao giờ.

Muốn hạ nhục Thầy Nhất Hạnh, ông Ái đã vô tình làm hại cái hình ảnh đáng kính trước nay của Thầy Quảng Độ, Thầy Tuệ Sỹ. Một ông Võ Văn Ái có thể làm điều gì ông muốn, có thể dối trá, thêm thắt, lươn lẹo, có thể dựng chuyện bêu xấu người. Nhưng nhân danh một tổ chức, lại là một tổ chức Giáo Hội của Phật Giáo, làm sao lại có thể dối trá, thêm thắt, lươn lẹo, đem chuyện bêu xấu người một cách tiểu nhân - nhất là người đó cũng là một Tu Sĩ Phật Giáo? Đó là vấn đề thứ ba tôi kính xin đặt ra với quý vị lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất hiện nay. Tôi có thể đặt ra hằng trăm vấn đề về Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế và về Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại với tất cả sự khiêm tốn và cẩn trọng cần thiết - những vấn đề mà tôi tin là, rất nhiều người Phật tử chân chính đã từng nghĩ đến, từng trăn trở, từng ôm lấy nỗi đau, nỗi nhục trong nhiều năm tháng qua. Đặt ra tuyệt đối không phải để chống. Tôi là người từ trước đến nay chưa từng nói một lời chống đối Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất Hải Ngoại. Không nói không phải bởi vì tôi không thấy, không nghe, không biết.

Không nói là bởi vì, tôi kính trọng Giáo Hội này trong lịch sử khai sinh và tồn tại của nó, kính trọng Giáo Hội này đã có những con người bản lãnh, khí phách, dám ngững mặt trước cường quyền, dám đem thân hứng chịu mọi thách đố của bạo lực để lên tiếng nói cho cả một dân tộc bị áp bức, bị giam hãm trong vòng vây của những thế lực kỳ thị và bạo trị trước nay. Không nói cũng là bởi vì, trong hoàn cảnh của dân tộc và Phật Giáo tại Việt Nam ngày nay, bản lãnh, khí phách và những tiếng nói như vậy cũng cần thiết và quan trọng để đất nước và Phật Giáo có thể thay đổi và đi tới tốt đẹp . Tôi đã muốn đặt ra hết những vấn đề này, không phải để chống Giáo Hội hay một cá nhân nào. Mà đặt ra để ít nhất, an ủi phần nào những người đã từng trăn trở, từng ôm lấy nỗi đau nỗi nhục này, từng là nạn nhân của những trò vu khống, chụp mũ, rải thư nặc danh, ném đá dấu tay của một vài người có vai trò và ưa nhân danh Giáo Hội này để làm những điều bất xứng. Đặt ra để cho những người hôm nay đang có trách nhiệm với Giáo Hội này ở đây tự vấn; hay ít ra thì cũng không khinh thường quần chúng Phật tử đến cái mức, xem thiên hạ như đui như điếc hết cả; để rồi cứ lấy hai chữ Chống Cộng làm lá bùa hộ mệnh là muốn nói gì thì nói, muốn làm gì thì làm, muốn đánh phủ đầu ai thì đánh, làm mất đi cái hình ảnh cao quý của một Giáo Hội Phật Giáo.

Đặt ra để người Phật tử hôm nay ở đây, trang trải món nợ tinh thần với các bậc Thấy Tổ và Phật tử cư sĩ đã từng đem xương máu bảo vệ Đạo Pháp để từ đó, khai sinh và xây dựng nên Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất; cũng là để trang trải món nợ tinh thần với các bậc Tôn Đức như Cố Hòa Thượng Thiện Minh, Hòa Thượng Huyền Quang, Hòa Thượng Quảng Độ, Thượng Tọa Tuệ Sỹ … những người đã biểu lộ bản lãnh và khí phách của Phật Giáo Việt Nam trong những hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Tôi quả đã thực sự có ý, một lần này, đặt ra cho hết mọi vấn đề. Giáo Hội thực chất là gì? Pháp nạn là đâu? Kế thừa truyền thống là kế thừa thế nào trong hành động và đời sống? Đâu là ý nghĩa chân thực của việc bảo vệ và hộ trì Chánh Pháp? Những Tuyên ngôn, Tuyên cáo, Quyết nghị đầy chữ nghĩa kia có giá trị gì khi đối chiếu với cuộc sống và thực trạng ? Đâu là lời Phật dạy và đâu là cái cách hành xử của người Phật tử hôm nay? Ai và cái gì đang thực sự hủy hoại gia tài tinh thần mà Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất đã gầy dựng và vun bồi bằng bao tâm huyết và hy sinh? Những ai và cái gì đã khiến người Phật tử phải ôm lấy nỗi đau, nỗi nhục? Căn bản của Thống Nhất là gì? Chia rẽ là bởi đâu? Phật Pháp được trường tồn là nghĩa thế nào và làm sao để cho Phật Pháp được trường tồn đây? …

Tôi có thể đặt ra hàng trăm vấn đề từ trong các vấn nạn căn bản trên đây. Nhưng thôi. Càng nói càng đau khi nỗi nhục ai gây nên kia cũng là nỗi nhục của mình. Vì vậy, ít ra trong lúc này, tôi tự đặt giới hạn cho mình, chỉ nêu ba vấn đề liên quan trực tiếp đến cái cách phản ứng của ông Phát Ngôn Viên của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Tôi đặt ra là để chờ đợi một sự trả lời thích đáng từ quý vị lãnh đạo của Giáo Hội này trước khi, nếu chẳng đặng đừng, phải tiếp tục cái công việc mà tôi không bao giờ muốn làm này.

TRỞ LẠI CHUYẾN ĐI VIỆT NAM CỦA THẦY NHẤT HẠNH Trong bài viết “A Long Journey Home” trên tạp chí Time đề ngày 24/01/2005 Vol 165 No 3, ký giả Kay Johnson có ghi lại câu nói của Thầy Nhất Hạnh về việc, Thầy có lo sợ chuyến đi của Thầy bị lợi dụng để người ta tuyên truyền không. Câu nói của Thầy là: “Có thể (bị lợi dụng) như thế lắm. Nhưng cách suy nghĩ của tôi không bị ảnh hưởng bởi các chuyện đó.”. Câu nói cho ta thấy gì ? Cộng Sản Việt Nam có thể lợi dụng chuyến đi của Thầy để tuyên truyền cũng như những kẻ chống Thầy có thể lợi dụng chuyến đi của Thầy để triệt hạ cá nhân. Thầy Nhất Hạnh rõ điều đó và ai cũng có thể thấy rõ điều đó. Lợi dụng đã là chuyện xảy ra hằng ngày trên mặt đất. Anh em, thầy trò, bạn bè còn lợi dụng nhau, nói gì những người làm chính trị và những kẻ nuôi ác tâm với nhau. Nhưng người có trí, có nhân có bao giờ vì sợ bị lợi dụng mà không làm chuyện đáng làm đâu.

Cuộc tranh đấu cho tự do tín ngưỡng và công bằng xã hội năm 1963 của Phật Giáo Việt Nam đó, đâu có phải là Cộng Sản Hà Nội không lợi dụng, Mỹ không lợi dụng. Nhưng đâu có phải vì bị lợi dụng như vậy mà dừng bước không tranh đấu để cởi bỏ xiềng xích kỳ thị và áp bức Phật Giáo lúc bấy giờ ? Cho nên, tôi quý trọng câu nói của Thầy Nhất Hạnh: “Nhưng cách suy nghĩ của tôi không bị ảnh hưởng bởi các chuyện đó.” Thầy đã không để cho các thế lực chính trị đương quyền chi phối, lèo lái hướng suy nghĩ của mình, đã không để cho những yếu tố thời sự trên bề mặt che mất tầm nhìn để có thể thấy ra ở chiều sâu, từ nền tảng và trong cốt lõi, những vấn đề của đất nước, của dân tộc và của Phật Giáo Việt Nam ngày nay. Không chỉ thấy vấn đề, người biết nghĩ đến tiền đồ của dân tộc và Phật Giáo còn phải nhìn thấy, đâu là những yếu tố để giải quyết vấn đề.

Rất có thể lắm, nhìn từ một góc độ chính trị nào đó, những vấn đề của Việt Nam và của Phật Giáo Việt Nam ngày nay gắn liền với chế độ Cộng Sản đương quyền; và trên mặt lý luận, ai cũng có thể nói được rằng, phải lật đổ chế độ Cộng Sản hiện nay để mọi vấn đề được giải quyết. Nhưng đó chỉ là lý luận đầy chủ quan tính. Thực tế đâu có đơn giản và dễ dàng đến thế. Cái không đơn giản là, những vấn đề có tính cách nền tảng và cốt lõi của Việt Nam ngày nay không chỉ ở chế độ chính trị mà còn là và căn bản là ở con người Việt Nam - kẻ cai trị cũng như người bị cai trị; còn là ở đời sống văn hóa, đạo đức và tâm linh đang bị băng hoại của cả dân tộc trong sự tác động mãnh liệt của những khuynh hướng và thế lực đầy sức mạnh cả ở trong và ngoài Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa ngày nay.

Cứ cho là chế độ Cộng Sản bị sụp đổ đi, nhưng nếu vẫn còn đó, những con người Việt Nam không thay đổi, vẫn tham tàn độc ác, vẫn hận thù nghi kỵ, vẫn giành dựt cấu xé nhau, vẫn đạp lên nhau mà lo thụ hưởng thì rồi đất nước này sẽ đi về đâu? Chế độ đương quyền có thể sụp đổ nhưng những vấn đề của đất nước, của dân tộc và của Phật Giáo Việt Nam có phải vì vậy mà hết đâu? Cái không dễ dàng là, nếu dễ dàng thì thời gian 30 năm qua đã quá đủ để giải quyết vấn đề - nhìn từ phía Cộng Sản hay từ phía chống Cộng Sản. Thực tế thì vấn đề vẫn còn đó cho cả bên này và bên kia. Vì vậy, tôi nghĩ, ngoài những khuynh hướng và nỗ lực đã có, những người thực tâm mong muốn cho một Việt Nam thay đổi phải đi tìm giải pháp cho vấn đề ở một cái gì khác hơn. Cái khác đó là, làm thế nào và làm cái gì để thay đổi con người Việt Nam chứ không phải chỉ nhắm vào việc thay đổi chế độ mà thôi. Nếu chấp nhận rằng, con người quyết định cho lịch sử thì việc thay đổi con người Việt Nam đó quả là điều nên làm, cần làm, quả là điều căn bản, nền tảng để cho tất cả mọi sự thay đổi khác khả hữu.

 Làm thế nào và làm cái gì để cho con người Việt Nam đó có ý thức hơn về trách nhiệm của mình đối với đất nước và với các thế hệ tương lai của nòi giống; để cho con người Việt Nam đó có lương tâm và đạo đức hơn để không gian dối, lừa lọc và hãm hại lẫn nhau; để cho con người Việt Nam đó giữ được cái gốc rễ văn hóa trọng tình, trọng nghĩa của truyền thống dân tộc trong khi vẫn cất bước đi tới, hòa nhập vào thế giới, hướng đến những chân trời tươi sáng ở tương lai? Làm cái gì và làm thế nào để cho con người Việt Nam đó không phải chỉ sống bằng bánh mì, bằng sự thụ hưởng vật chất mà còn sống bằng đạo lý, bằng lý tưởng, bằng những ước mơ cho một Việt Nam không hận thù bóc lột, không bất công kỳ thị và có được một đời sống tâm linh cao đẹp? Những cái đó đâu không phải là không cần, không nên, đâu không phải là nền tảng, là cốt lõi để cho một Việt Nam ngày nay thay đổi ! Cho nên, những người nhìn vấn đề qua góc độ chính trị cứ làm chính trị, cứ bày tỏ những thái độ chính trị của mình một cách ngay thẳng, chính trực và có lương tâm. Tôi luôn quý trọng những người, những thái độ này. Nhưng xin đừng bắt mọi người đều phải nhìn như mình, đều phải có cùng một thái độ như mình.

Đừng nhân danh chính trị mà ép uổng người khác, mà vu khống, nhục mạ người khác. Tôi chưa thấy, ở đâu và lúc nào, Thầy Nhất Hạnh lên tiếng chống đối ai, chống đối một thái độ chính trị ngay thực nào. Cái đẹp của con người Thầy là đó. Thầy là vị tu sĩ của Đạo từ bi trí tuệ, Đạo hỷ xả bao dung, Đạo không phân biệt và kỳ thị. Suốt cả cuộc đời, Thầy đã nói, đã sống và đã làm bằng và cho những giá trị cao quý và phổ quát đó. Sao lại bắt Thầy phải hận thù, phải cố chấp, phải phân biệt và kỳ thị ? Thầy Nhất Hạnh là nhà văn hóa, nhà đạo lý, nhà hướng đạo tâm linh. Sao cứ ép Thầy phải bày tỏ một thái độ chính trị như mình; còn không thì vu khống, lên án ? Những người tự nhận là đấu tranh cho tự do, nhân quyền sao lại đi chà đạp tự do, nhân quyền của kẻ khác và tự mình hủy hoại tư cách con người mình đến thế !

Thầy Nhất Hạnh là nhà văn hóa, nhà đạo lý, là người Tu Sĩ hướng đạo tâm linh. Hãy để cho Thầy làm văn hóa, làm đạo lý, làm công việc hướng đạo tâm linh. Thầy đã làm những cái đó trong bao nhiêu năm qua ở trên thế giới cũng như Thầy đang làm những cái đó trong chuyến đi về Việt Nam lúc này. Cộng Sản tàn ác ư ! Thì Thầy đem đạo đức cảm hóa họ, làm cho kẻ ác thành người hiền. Làm được hay không, cái đó còn tùy. Nhưng nếu được – dù chỉ làm cho một kẻ ác thành người hiền thôi – thì cũng đã là đáng quý và là một phúc lớn cho dân tộc. Còn không thì cũng chẳng hại ai. Cộng Sản chà đạp tự do và nhân quyền ư? Thì Thầy đem tấm lòng chân thực của mình và đạo lý con người mà “gở bỏ sợ hãi, ngộ nhận và phân biệt để cho tự do có cơ hội thành hình” như chính lời Thầy tuyên bố với phóng viên báo Time đó. Được hay không, cái đó cũng còn tùy. Nhưng nếu được thì đó há chẳng là một sự thay đổi lớn lao cho đất nước mà không phải đi vào con đường bạo loạn đó sao ! Còn không thì cũng chẳng mất mát gì hơn.

Xã hội Việt Nam dưới chế độ Cộng Sản đang băng hoại mọi mặt ư? Thì Thầy trở về, để ngay giữa lòng xã hội đó, mà vực dậy sức sống văn hóa, đạo đức và tâm linh cho con người Việt Nam. Được hay không, còn tùy vào nhiều yếu tố. Nhưng một nỗ lực như vậy bao giờ cũng đáng trân trọng để cho xã hội Việt Nam, dù dưới thể chế nào, cũng không đi vào con đường phát triển mất gốc, vật chất hóa đến độ đánh mất tất cả gia tài văn hóa, đạo đức, tâm linh của tổ tiên. Thế hệ tuổi trẻ Việt Nam dưới chế độ Cộng Sản đang sống hư hỏng đến thác loạn ư? Thì Thầy về, đem ước mơ và lý tưởng để chia xẻ và trao gởi đến cho thế hệ tuổi trẻ này.(**). Họ có tiếp nhận không hay tiếp nhận đến mức độ nào, cái đó còn tùy. Nhưng nếu họ tiếp nhận được thì chính họ - chứ không phải ai khác - sẽ là những con người làm nên một Việt Nam tươi sáng và đẹp đẽ ở ngày mai. Tôi thật khó tưởng tượng, một con người ốm yếu, già cả như Thầy lại có thể làm tất cả những gì đó trong hoàn cảnh đầy khó khăn của nhân tâm và tình thế trong-ngoài hiện nay.

Thế mà Thầy đang làm tất cả những gì đó. Chưa nói kết quả trước mắt sẽ như thế nào, chỉ việc Thầy đang làm đó không thôi cũng đã mang tất cả cái ý nghĩa cao quý cho một cuộc đời ngắn ngủi của một con người. Cũng chưa nói kết quả trước mắt sẽ như thế nào nhưng những hạt giống văn hóa, tâm linh, tình yêu, lý tưởng mà Thầy đang gieo trên mảnh đất quê hương hiện nay đó chắc chắn sẽ có ngày ươm mầm; và đó là ước mơ, là hy vọng của tất cả những con người Việt Nam hôm nay còn nặng tình, nặng lòng với quê hương; và với chỉ như vậy không thôi, nó cũng đã là một cống hiến to lớn của Thầy cho Việt Nam hôm nay và ngày mai. Đức Phật ngày xưa đã không bao giờ từ chối đi những nơi cần Ngài đi, đến những nơi cần Ngài đến, dù nơi đó con người có hung bạo đến thế nào; và đi đâu đến đâu cũng là để cảm hóa kẻ ác thành người hiền, chuyển hóa kẻ mê thành người ngộ, làm cho kẻ đau khổ thành người hạnh phúc; chứ có bao giờ đi và đến để gây thù nghịch, đối kháng với một ai.

Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện nay, trong khi đất nước của Ngài bị xâm lăng và đô hộ bởi Trung Cộng, trong khi bao nhiêu Tu Sĩ và người dân Tây Tạng của Ngài bị cầm tù vì đấu tranh cho quyền sống của dân tộc Tây Tạng, thế mà Ngài không bao giờ xem Trung Cộng là kẻ thù, vẫn tìm mọi cách, mọi cơ hội để có thể ngồi xuống với những người xâm lăng và đô hộ này để mong cứu vãn được những gì còn có thể cứu vãn và để Ngài có thể trở về quê hương của Ngài. Thầy Nhất Hạnh đã theo gương ngày xưa của Đức Phật; đã như Đức Đạt Lai Lạt Ma, không hận thù bất cứ một ai đã từng gây đau khổ cho mình và cho dân tộc mình; và đã, may mắn hơn Đức Đạt Lai Lạt Ma, trở về được quê hương của Thầy để gieo hạt, ươm mầm sống mới và để mong mở ra một cánh cửa khác cho con đường đi tới tương lai của Việt Nam và cả Phật Giáo Việt Nam. Tôi là một Phật tử tầm thường, không đi theo được bước chân của Thầy, tôi chỉ biết trân trọng và cầu nguyện cho Thầy, cho chuyến đi của Thầy.

Một vị Tổ Sư Thiền có nói ở đâu đó, không nghĩ thiện, không nghĩ ác mới có thể may ra thấy được mặt mũi chân thật xưa nay của mình. Vay mượn ý này, tôi muốn kết thúc bài viết này với ý nghĩ: đừng nghĩ Quốc Gia, đừng nghĩ Cộng Sản, người Việt Nam hôm nay mới có thể tìm lại được con người Việt Nam chân thật của mình; và mới có thể mở ra được cánh cửa, thấy ra được con đường chân thật để đi tới cho Việt Nam (và cho Phật Giáo Việt Nam). Đó chính là cánh cửa, là con đường mà Thầy Nhất Hạnh đang một mình mở ra, một mình bước đi giữa bao nhiêu lời ca ngợi và chống đối trong chuyến trở về Việt Nam này vậy. __________

* Thái độ của những người chống Cộng Ky Tô Giáo đối với những sự kiện đã qua hay những điều giả sử tôi nêu ra ở đây không phải là điều để phê phán. Với tôi, đó là một thái độ khôn ngoan, đáng được học hỏi. Tôi nêu ra chỉ là để người Phật tử suy nghĩ lại về thái độ của mình đối với những trường hợp liên quan đến Phật Giáo đã qua cũng như về việc Thầy Nhất Hạnh đi về Việt Nam lần này. Tôi chỉ không đồng tình với một số ít người nhìn sự việc theo nhãn quan tôn giáo cực đoan (dù ở trong Ky Tô Giáo hay trong Phật Giáo) cứ cho cái gì mình làm thì được còn kẻ khác làm thì không được. Cũng như những quan niệm và khuynh hướng chống Cộng nói đến trên đây, tôi vẫn tin không phải đó là tất cả. Vẫn có và có nhiều, những người chống Cộng với những quan niệm đúng đắn, đặt trên những suy nghĩ nghiêm túc, cả ở mặt lý luận và thực tế. Những người này họ cẩn trọng trong việc phê phán và ít khi tham dự vào những chống đối ồn ào.

** Tuổi Trẻ - Tình Yêu – Lý Tưởng, tên một tập sách nhỏ nhưng lại mang một nội dung rất lớn của Thầy Nhất Hạnh, nói về Giấc mơ Việt Nam mà Thầy muốn trao gởi cho thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay. Theo tôi, đây là một tác phẩm tuyệt vời, một tác phẩm được viết bằng tất cả tâm huyết, một tác phẩm để đời của Thầy cho Việt Nam. Bạn có Ý kiến, Nhận định,.. ? Hãy bấm vào đây ! Ý KIẾN CỦA BẠN Bùi Hữu Tường - Germany Cám ơn Hoàng Nam Ông đã nói lên tâm tình của rất nhiều phật tử trong và ngoài Việt nam. Điều đau đớn nhất cho chúng ta là ,thái độ im lặng của chư tôn đức trong giáo hội PGVN Thống nhất không biết phải được hiểu như thế nào ? Đồng tình ư ? bất lực ư ? Quý thầy trong giáo hội hải ngoại không một câu đính chánh lời hàm hồ buộc tội oan chư tăng ni tiếp hiện. Quý ngài không điềm nhiên tọa thị được như là chuyện của bàng quan thiên hạ được. Bởi vì lời vu khống đó được đưa ra từ văn phòng chính thức đại diện GHPGVNTH ở hải ngoại. Cái nghiệp ấy đã gây. Không lẽ một cá nhân làm quấy nọ mà có thể kéo nguyên GHPGVNTH của chúng ta xuống bùn sao ? Ôi bi đát thay cho GHPGVNTH của tôi !

Đến đây, người ta có thể toát mồ hôi lạnh mà hỏi : sao mà Cộng Sản VN lại may mắn ( hay tài giỏi ?) có (... Phù Sa tự ý đục bỏ 5 chữ...) ở Paris như thế Bạn Nguyễn thế Hà ở Canada viết : có lẽ ảnh hưỡng chuyến về VN có lẽ phải chờ một một vài năm. Vâng, đúng vậy.Và cũng còn hơn nữa ! Trong những hạt giống thầy Nhất Hạnh đã và đang gieo trên vườn tâm dân Việt tôi nghĩ có thể - không ! tôi biết chắc chắn - có những hạt giống quý báu chờ chục năm hay có thể cả trăm năm sau sẽ trổ hoa. Tầm tư duy nhận biết của loài chim sẻ làm sao vói tới cái không gian bao la ôm trong đôi cánh phượng hoàng ? Thầy vẫn biết như vậy .Phật tử chúng ta biết như thế Những bước đến đi thong dong của thầy Nhất Hạnh và Tăng đoàn Làng mai vẫn hằng nói lên cái biết đó. Thì có sá chi .... Cảm kích vì thấy mình không phải là kẻ duy nhất rơi lệ. Cám ơn những ngưòi bạn chưa từng biết nhau đã thổ lộ tâm tình trên net Và cảm ơn Hoàng Nam Bùi Hữu Tường( Germany )

Linh Đan, (?)

 - mercredi 2 mars 2005 13:00 Đã có rất nhiều ý kiến khen bài viết của tác giả Hoàng Nam. Nhưng chỉ khen một cách chung chung. Chưa ai khen bằng cái nhìn thẩm thấu qua sự việc. Cái đáng được khen ở đây, chúng ta phải thấy rằng:

1) Bài viết có can đảm, trung thực phản ảnh sự thật những chia rẽ, kiểu cách chống cộng, phức tạp của những tổ chức Việt Nam Hải Ngoại.

2) Bài viết có cái nhìn rất hay, tức là nhìn đến tận gốc rễ của vấn đề. Muốn thay đổi xã hội, phải có thay đổi con người. Thực ra ý này cũng đã bị HCM cóp nhặt đâu đó phát biểu rằng: "Muốn xây dựng Chủ nghĩa xã hội , phải có con người mới Xã hội chủ nghĩa!"

3) Có cái nhìn tổng thể về điều kiện sinh hoạt chung của cộng đồng Việt Nam tại Hải Ngoại. Nhưng cũng không thiếu những chi tiết khiếm khuyết. Phải đáng chê là:

1) So sánh chuyện đức Giáo Hoàng của Ki Tô Giáo về Ba Lan với Thiền Sư Nhất Hạnh về Việt Nam là một nhầm lẫn. Vì không thể so sánh như vậy được. Tai sao vậy? Tại vì khi chế độ Cộng Sản ở Ba Lan vẫn còn tiếp tục cầm quyền, Vatican ở vị trí đối lập, không chấp nhận chủ nghĩa vô thần. Trong khi đó dân chúng Ba Lan lại một lòng quy ngưỡng đức Thánh Cha, người Ba Lan như họ, và đời sống tâm linh dù vẫn bị cấm đoán dưới chế độ độc tài Cộng Sản, nhưng lòng dân vẫn hướng về La Mã. Chuyện đấu tranh để Đức Giáo Hoàng trở về quê hương thực chất là sự đọ sức giữa Giáo Quyền và Chính Quyền. Khi lòng dân quy ngưỡng và chế độ Cộng Sản ở Ba Lan cũ phải nhượng bộ để Giáo Hoàng về cũng chính là lời tuyên bố đầu hàng của chính thể vô thần. Giáo Hoàng về Ba Lan để đánh dấu sự sụp đổ của chủ nghĩa giáo điều, vô thần đảng trị.

Điều kiện ở VN hiện tại hoàn toàn khác biệt. Nhà nước đã cải hình biến tướng dùng tôn giáo làm "thuốc phiện" ru ngủ sự đấu tranh cho Nhân Quyền, Dân Chủ, Đa Nguyên... Những tổ chức tôn giáo nào chịu cúi đầu theo nhà nước, chịu sai sử thì mới có đất dụng võ, còn tổ chức nào không "đồng ý nhất trí với chính sách độc tài" thì không có đất dung thân. Với lại Mỹ đã xếp VN vào nước cần quan tâm, cho nên sự trở về của Thiền Sư Nhất Hạnh không thể nào so sánh với chuyện trở về của Đức Giáo Hoàng.

Đức Giáo Hoàng trở về quê hương dạo ấy là giật sập chế độ Cộng Sản, còn Thầy Nhất Hạnh về VN chuyến này không ít thì nhiều, như Thầy đã nói "có thể (bị lợi dụng).

2) Việc ông Võ Văn Ái, giám đốc Phòng thông tin Phật giáo quốc tế, có những thông cáo báo chí với lời lẽ hơi nặng nề đối với Thầy Nhất Hạnh, điều đó không đúng, song có nhiều vấn đề ông đã nêu lên đúng sự thật. Lời phát biểu của bà Chân Không Cao Ngọc Phượng là một điều sỉ nhục, hạ uy tín của Thầy Nhất Hạnh. Dù sao thì ông Võ Văn Ái cũng vẫn gọi Thầy Nhất Hạnh bằng những từ trân trọng "Sư Ông." Sự đóng góp đấu tranh của ông Ái trong bao năm qua không thể vì chuyện này mà bị "trướt" hết.

3) Tác Giả Hoàng Nam đã dựa vào bài phỏng vấn của Đại Đức Nhật Từ trên Giao Điểm để phủ nhận những thông tin ông Ái đưa ra, song Đại Đức Thích Nhật Từ cũng có rất nhiều những khuyết điểm trong việc trả lời phỏng vấn của mình. Đại Đức đã cố gắng "bênh vực" cho Thầy Nhất Hạnh, nhưng vì lý lẽ không được lô gích, trước sau bất nhất. Sự bênh vực trở nên khập khễnh. Đại Đức Nhật Từ đã nhét vào miệng Thầy Nhất Hạnh một câu quan trọng “lên mời thầy Tuệ Sỹ xuống Chánh Điện cùng lạy Phật cho vui.” Tự Đại Đức Nhật Từ biết rõ câu này không có, tại sao lại vọng ngữ chi vậy? Chúng tôi đi sát bên Thầy Nhất Hạnh trong suốt từ cổng Tam Quan Già Lam vào đến cửa Am của Thầy Tuệ Sỹ mà có nghe đâu! Lại nữa, Đại Đức Nhật Từ cố gắng hạ uy tín của vị Tăng Già Lam bằng câu chữ trong mở ngoặc: "Lúc đó, đại đức Nguyên Vương, thị giả của TT. Tuệ Sỹ đi theo, chấp tay xá (không hề có chuyện đảnh lễ như các thông tin trên internet đã ghi) rồi thưa: “Bạch Hoà thượng, Thượng Toạ của con đang nhập thất.” Thiền sư Nhất Hạnh đã ôn tồn đáp: “Nhập thất thì nhập, thăm thì cứ thăm!” " Trong Thiền Môn không câu nệ chữ "đảnh lễ" hành đại lễ gieo năm vóc xuống đất đâu! Mà thực sự chỉ cần cung kính chắp tay xá thì đã được gọi là đảnh lễ rồi! Đại Đức Nhật Từ cũng đã ở trong chùa ít lâu, sao chấp nhất chữ này để mở ngoặc ra cho người ta thấy Đại Đức không phải là người hiểu đạo, không hiểu phong cách của cửa Thiền?

Với lại Thầy Nhất Hạnh không đi ra rửa mặt ở bồn nước cuối tường như Đại Đức Nhật Từ đã miêu tả, vì Thầy Nhất Hạnh đâu phải vì "bụi trần kín mặt" mà phải rửa mặt, soi mình trước khi gặp Thầy Tuệ Sỹ như chuyện "Cửa Tùng Đôi Cánh Gài" của Thiền Sư đã viết. Mà thực sự Thiền Sư đến bên tấm cửa sổ nhỏ ở đó, nhòm vào liêu phòng của Thầy Tuệ Sỹ, để xem có bắt gặp được chủ nhân trong đó không? Là người trong thiền môn, người ta phải tôn trọng sự nhập thất tĩnh tu của đồng môn, đồng đạo.

Là người sống ở Tây Phương đã lâu, hiểu phong tục và phép lịch sự của Tây Phương, thì không người lịch sự nào nhòm vào phòng cửa sổ của người khác như vậy!!! Những sự kiện ở trên cho ta thấy, tác giả Hoàng Nam chỉ dựa vào những câu chuyện kể không thực để chứng minh một điều rất thật, đó là chuyến đi về của Thầy Nhất Hạnh. Chúng tôi yêu cầu Phusa đăng tải ý kiến của chúng tôi lên, để mọi người rộng đường nghị luận. Nếu những ý kiến này không được đăng tải. Chúng tôi sẽ gửi đi nơi khác, với lời bình vì sự "khách quan của phusa.net"! (Phù Sa tô đậm để tác giả và chư bạn đọc chú ý rằng, không vì lời này mà Phù sa bị buộc phải phổ biến ... )

Trân Trọng Linh Đan Minh Quân, Saigon - mercredi 2 mars 2005 10:34

Thực sự có gì mà mọi người làm ầm ì lên như thế. Ông Nhất hạnh cũng như bao nhiêu người tu hành khác, ông có công việc của ông. Chúng ta tại sao phải ồn ào tranh cải nhau chỉ vì cái con người của Nhất Hạnh hay vì những quan điểm chính trị kéo theo sau nhân vật Nhất Hạnh. Tôi nghĩ đúng là chúng ta quá đi xa đối với những vấn đề không có chút gì là quan trọng cả.

Tâm Quang, Canada - mercredi 2 mars 2005 07:14

Xin ngàn lần cảm ơn cư sĩ Hoàng Nam. Bài viềt rất ðầy ðủ, xúc tích, vừa thiết tha vừa hùng tráng. Tôi rất muốn ðược trao ðổi với ông về một vài vấn ðề liên quan, nếu ðược xin e mail về ðiạ chỉ: phamtu2005@yahoo.com

Nguyen Tam Tri, Vanier - Ontario - Canada

 - mardi 1 mars 2005 20:15 Đọc bài của tác giả Hoàng Nam "Từ Một Chuyến Đi", tôi thật cảm động và vui sướng. Cảm động vì thấy trong Cộng đồng chúng ta vẫn còn những người tâm huyết dám nói lên những tiếng nói chân thật của mình mà không sợ sệt. Vui sướng vì thấy chúng ta cón có rất nhiều những anh tài lỗi lạc sống ẩn dật như ông Hoàng Nam, bài viết thật đặc sắc với một cái nhìn thật sắc bén và đầy tình tự dân tộc. Xin cám ơn tác giả đã mang lại cho tôi rất nhiều hy vọng cho một tương lai VN sáng lạn và huy hoàng. Khánh Thọ - Châteauroux - Pháp - mardi 1 mars 2005 14:04 May mắn được ông Hoàng Nam diễn tả đúng tâm tư của tôi đối với vị Thầy đáng kính, lời cám ơn của tôi đối với tác giả quả là nhỏ bé!

Chánh Minh, 28-2-2005, California Hoa Kỳ -

mardi 1 mars 2005 06:53 Từ nhỏ tôi đã được dạy dỗ rằng cha mẹ phải làm gương cho con cháu, Thầy phải làm gương cho học trò và đệ tử, rằng là đoàn kết thì sống còn chia rẽ thì chết hay hợp quần gây sức mạnh v.v... Là một Phật tử tôi luôn kính trọng các vị tôn túc, các vị thầy đã dạy dỗ tôi. Tuy nhiên tôi thực sự thất vọng các vị gần 30 năm qua. Té ra những điều tôi đã học được từ các vị thầy khã kính cũng vứt vào sọt rác mà thôi. Theo dõi từng buớc chân về VN của thiền sư Nhất Hạnh sau gần 40 năm lưu đày ở ngoại quốc tôi thật sung sướng và cảm động đến chảy nước mắt. Đây quả là một duyên lớn cho ngôi nhà Phật giáo chúng ta. Xin các vị Tôn túc, các Thầy hãy làm gương cho chúng tôi noi theo, không thể để căn nhà Phật giáo Việt Nam bị các bàn tay ngoại nhân bắn phá xêu vẹo và rách nát như bao năm qua. Phải chăng thiền sư Nhất Hạnh là thị hiện của Bồ tát Vô Úy cứu nhân độ thế ? Thiền sư Nhất hạnh đã và đang được nhiều người trên thế giới ngưỡng mộ và kính trọng dầu họ thuộc thành phần tôn giáo nào. Các báo chí lớn của Pháp, Anh, và Mỹ đều ca tụng Ngài là một Đạt Lai Lạt Ma của VN. Vậy còn những người Phật tử VN chúng ta nghĩ gì về Ngài ? Cầu chư Phật gia hộ cho các vị Tôn túc, quý Thầy có đủ Từ Bi Trí Tuệ và Vô Úy để đưa con thuyền Phật giáo VN theo đúng chánh pháp mà đức Phật đã trao truyền.

Hồng Quang - Bordeaux -

 lundi 28 férier 2005 20:14 Cám ơn, tác giả đã nói thay cho gia đình tôi gồm ông bà, cha me, anh em, và con cháu của chúng tôi. Ông Hoàng Nam rất là can đãm dám nói lên sự thực, ít người làm được và viết được như ông, xin cám ơn tác giả bài này và cám ơn Phù Sa, đã cho chúng tôi có cơ hội tiếp cận được với những nguồn thông tin sốt dẽo, cũng như những ý kiến biểu hiện những tấm lòng chân thực này. Cám ơn ! Thái Sơn - Paris - lundi 28 février 2005 02:06 Cám ơn, bài đầy tâm huyết và đặt vấn đề rất đúng, nhất là đối với GHPGVNTN. Chúc nhiều mai mắn ! Nguyễn-Vũ, Garden Grove, nam California - lundi 28 février 2005 09:41 Đại Hùng - Đại Lực - Đại Từ-bi Phật-giáo gắn bó keo sơn khiến toàn-thể Phật-tử trong cũng như ngoài nước đều vui mừng, ngoại trừ những thế lực đen tối vô minh, sân hận !!! Nam mô thường hoan-hỉ Bồ-Tát, ma ha tát. Phan Tôn Nữ Hà, San Jose, California - lundi 28 février 2005 22:27 Qua chuyến trở về của sư ông Nhất Hạnh, chúng ta đã học được hạnh nhẫn nhục và lòng từ bi vô lượng của Sư ông. Trái tim của Sư ông là trái tim không biên giới, mà những ai hiểu được tấm lòng thiết tha vì đạo của Sư ông mới thấy được. Xin cầu nguyện cho tất cả chư Tôn Đức VN ngồi lại với nhau trong tinh thần Huynh Đệ để nêu cao tấm gương TỪ - BI - HỶ - XẢ để toàn thể Phật tử thế giới noi theo.

Nhất hạnh hữu thất, bách hạnh câu khuynh (một nết mà hỏng thì trăm nết ngã theo), đó là lời của ông Thái Công được chép lại trong thiên Chính kỷ (giữ mình cho ngay thẳng) quyển Minh tâm bảo giám (tấm gương báo để soi sáng lòng người). Nghĩa lý câu này dường như khá ứng hợp vào câu chuyện dưới đây.

Thiền sư Nhất Hạnh cùng đông đảo đệ tử gốc từ 30 nước trên thế giới thăm viếng và hành đạo tại Việt Nam từ Bắc chí Nam kéo dài hàng 3 tháng (từ 12-1 đến 11-4-05), sự kiện này đã gây xôn xao dư luận trong và ngoài nước, nhứt là vào thời gian đầu. Việc đón tiếp huyên náo (một đoàn mấy trăm người lận mà!), nhiều nơi có tàn lọng sặc sỡ (chắc theo nghi thức tôn giáo) nhứt là các cuộc dạo phố Tràng Tiền, chợ Đồng Xuân Hà Nội, chợ Bến Thành Sài Gòn hay chợ Đông Ba Huế có vẻ nặng phần phô diễn (nhìn hành đạo tự do như thế, kẻ bàng quan nào tin chuyện tố cáo Nhà nước đàn áp tôn giáo?), có người còn ví đoàn diễn hành là “phái đoàn hát bội”

(1). Cảnh tượng này tương phản hẳn với thực trạng sinh hoạt tôn giáo hiện nay, giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhứt bị đặt ra ngoài vòng pháp luật, các cấp lãnh đạo bị quản thúc, các chùa chiềng thuộc giáo hội này đang bị phong tỏa. Nên nhớ là ông Nhất Hạnh từ trước tới nay tự coi như thuộc giáo hội này, vị liên hệ thường xuyên và trực tiếp với ông Nhất Hạnh là hòa thượng Thiện Hạnh -Đại diện tăng đoàn Thừa Thiên - Huế, Tăng đoàn không chấp nhận thống thuộc hệ thống giáo hội Phật giáo Việt Nam, coi đó là một tổ chức “quốc doanh”. Theo chương trình chi tiết (giờ giấc từng ngày) của phái đoàn, các cuộc thăm viếng các chức sắc địa phương thuộc hệ thống giáo hội quốc doanh (nói gọn cho dễ phân biệt với giáo hội Phật giáo Vệt Nam thống nhứt không được Nhà nước thừa nhận) được ghi rõ, nhưng không có mục thăm viếng hòa thượng Quảng Độ (Viện trưởng viện Hóa đạo) đang bị quản thúc tại Thanh Minh thiền viện ở Sài Gòn, trái lại, ở Bình Định có mục “thăm viếng và đảnh lễ Đại Lão Hòa Thượng Thích Huyền Quang” (31-3), lưu ý là không nêu chức sắc hiện tại là Tăng thống và diễn ra ngày hôm sau cuộc “thăm viếng và đảnh lễ HT Trưởng Ban trị Sự và Chư Tôn Giáo Phẩm Ban Trị Sự Tỉnh Hội PG tại Bình Định”.

Căn cứ vào việc minh danh trong chương trình, ông Nhất Hạnh chính thức chỉ công nhận giáo hội quốc doanh, chối bỏ giáo hội mà từ trước tới nay, nhiều người tưởng là ông gắn bó, không rõ do tự nguyện hay bị áp lực, dầu thế nào đây cũng là điều không đẹp đẽ gì! (nhất hạnh hữu thất?) Về ý định thăm HT Huyền Quang, chuyện chưa xảy ra, không biết HT có tiếp ông Nhất Hạnh không, nghĩ cũng cần nhắc lại một chi tiết tiêu biểu một lập trường, trong buổi nói chuyện ở Viện nghiên cứu tôn giáo ở Hà Nội hôm 18-1-05 về đề tài Phật giáo ngày nay qua cái nhìn tương tức, khi nhắc đến tên Huyền Quan -một vị tổ sư thiền đời Trần, ông Nhất Hạnh có lưu ý cử tọa với tiếng cười: “không phải là Huyền Quang đang có vấn đề với chính quyền”, ở Sài Gòn thì cuộc thăm viếng HT Quảng Độ (theo yêu cầu khẩn khoản của ông Nhất Hạnh) không diễn ra, sau 4 lần dàn xếp, lần chót HT Quảng Độ trả lời: “Trong lịch trình thiền sư đi các nơi không thấy có ghi đến Thanh Minh thiền viện thăm tôi, vậy thiền sư đến đây là đến lén, và tôi tiếp thiền sư cũng là tiếp lén, như vậy chẳng đẹp đë gì, cho nên xin miễn”.

Về hình thức đã có điều bất ổn, còn nội dung (các buổi gọi là pháp thoại) thì sao? Theo chương trình, ngoài các cuộc thăm viếng danh lam thắng tích, ông Nhất Hạnh còn có nhiều buổi nói chuyện với giới Phật tử ở các chùa chiềng và với công chúng không thuộc hàng Phật tử ở các địa điểm thuộc cơ quan Nhà nước như Viện nghiên cứu tôn giáo (Hà Nội), Học viện hành chánh quốc gia (Sài Gòn). Mới nghe ông Nhất Hạnh thuyết giảng lần đầu, chắc đa số đều trầm trồ thích thú, bằng những lời giảng dễ hiểu, lôi cuốn, với những dẫn chứng cụ thể trong cuộc sống, ông biến giáo lý uyên thâm thành những ứng dụng thiết thực trong đời sống thường nhựt. Ai đã từng nghe rồi thì chắc nhận thấy không có thêm nhiều điều gì mới, được biết cũng có người lảng xa, kể cả có người thuộc vào hàng kỳ cựu (thức lâu mới biết đêm dài chăng?). Điểm đáng ghi nhận là có nhiều người ngoại quốc thán phục ông, vì ông diễn giải giáo lý nhà Phật như một triết thuyết, điều này phù hợp với quan niệm người Tây phương, ông hãnh diện, thường gợi lại thành tích này trong các buổi nói chuyện đến độ gần như khoe khoang, cũng như ông thường nhắc lại các buổi gặp gỡ với những nhân vật nổi tiếng như mục sư Luther King chẳng hạn. Cái tôi là cái đáng ghét nên có người không ưa!

Có lẽ điều tệ hại nhứt, nhứt là đối với những người không chấp nhận “yêu nước là phải yêu xã hội chủ nghĩa” khi nghe ông Nhất Hạnh nói: “Khi đã quy y rồi thì mình sẽ yêu nước hay hơn, yêu đảng hay hơn nữa”. Liệu có đúng ông nói như thế không? Trong trường hợp nào? Xin thưa đó là câu nói thêm vào vào phút chót trong buổi thuyết giảng về đề tài: “Tương lai đạo Bụt ở Âu, Úc và Mỹ Châu” tại Học viện hành chánh quốc gia ở Sài Gòn vào hôm 4-2-2005, nếu cần kiểm chứng, quý vị có thể ghe qua internet website: http://vnt.tiephien.org/ChuyenDiVietNam2005/PhapThoai.htm, bài pháp thoại ngày 4-2-05, phần 3 khởi từ phút 48, cả phần đối đáp như sau (cố ghi lại nguyên văn [chữ nghiêng] với diễn dịch): Ngay sau khi ông Nhất Hạnh chấm dứt buổi nói chuyện, vị Trưởng ban tổ chức (từ đầu tự giới thiệu là tiến sĩ Hồ Bá Thông) nêu câu hỏi (nói là thay cho Phật tử):

- Khi đã quy y rồi, Phật pháp có cho cái quyền như thế này không: yêu nước, tri ơn đảng, tức đảng lãnh đạo vì dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh hạnh phúc của nhân dân Việt Nam đấy. Nhất Hạnh ngập ngừng giây lát (trong khi người hỏi xác nhận lại rõ ràng câu hỏi): Đây là vấn đề lớn đó … rồi hỏi lại: Khi mình là đảng viên cộng sản thì mình có quyền đi chùa, có phải câu hỏi như vậy không? Một lần nữa (lần thứ 3) người hỏi nhắc lại câu hỏi một cách khúc chiết: Khi đã quy y rồi thì người đó có quyền tiếp tục yêu nước, yêu đảng hay không? Nhất Hạnh đáp: “Nếu mà … nếu mà … nếu mà quy y mà không có quyền yêu nước, yêu đảng nữa thì quy y làm gì?” (xin lưu ý là 3 lần «nếu mà» với những ngập ngừng ngắt quảng)

Vài ba phút sau, ông Nhất Hạnh lại tự động bổ túc: “Sau khi đã quy y rồi thì mình sẽ yêu nước hay hơn, yêu đảng hay hơn nữa!” Qua diễn tiến, người nghe chắc nhận thấy tâm trạng lưỡng lự của ông Nhất Hạnh (câu hỏi ngắn gọn như vậy mà còn giả như chưa hiểu), và ngập ngừng trước khi trả lời, câu trả lời khá bất ngờ này chắc cũng ngoài dự đoán và vượt quá sự mong đợi của người hỏi và cử tọa, đã thế lại còn tự động bồi thêm câu “yêu đảng hay hơn nữa”, hay như thế nào, chắc còn phải chờ các buổi pháp thoại kế tiếp.

Nghe đoạn đối đáp trên, người không là đảng viên cộng sản chắc không khỏi bàng hoàng! Chủ nghĩa cộng sản đã bị đa số loài người chối bỏ, một số nước còn đeo đẳng thì chủ nghĩa này cũng đã biến chất, được dùng làm chiêu bài lừa mị, thử hỏi đảng cộng sản có gì hay mà “yêu đảng hơn nữa” sau khi quy y? Nói thế thì có khác nào chấp nhận một đệ tử quy y rồi có quyền tiếp tục làm những điều trái đạo. Ai có chút kiến thức đều hiểu người cộng sản tôn thờ chủ nghĩa duy vật vô thần, kẻ nào tin tưởng vào chủ nghĩa duy vật được coi là giác ngộ, y hệt như các tôn giáo nhứt là Phật giáo (ngộ đạo), trái hẳn với những người có tín ngưỡng, tin tưởng ngoài hình hài vật chất con người còn có tâm linh; như vậy rõ ràng không thể có người vừa ngộ đạo vừa ngộ đảng cộng sản, đặc biệt, đảng lãnh đạo này đang bức bách nhiều đồng đạo của mình.

Tuy nhiên, những ai biết qua hoạt động của ông Nhất Hạnh từ trước ngày 30-4-75 thì chắc không mấy ngạc nhiên cho lắm. Ông vốn là nhân vật phản chiến, phản chiến tự nó không có ý nghĩa gì xấu, khuyên hai bên lâm chiến chấm dứt cảnh tương tàn tương sát là điều đáng trân trọng, nhưng chủ trương phản chiến của ông cũng như đa số giới lãnh đạo Phật giáo miền Nam lúc đó (có cả mấy vị lãnh đạo giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhứt hiện nay) hoàn toàn khác hẳn, chỉ yêu sách Hoa Kỳ ngưng oanh tạc miền Bắc, rút quân khỏi miền Nam trong khi không đá động gì đến chuyện Nga Tàu yểm trợ cho miền Bắc và quân lính miền Bắc độn nhập miền Nam (điều mà lãnh đạo miền Bắc luôn luôn chối, ông Nhất Hạnh quả thực tin như vậy chăng?), ngăn cản cuộc đấu đá bằng cách ôm chặt một bên thôi thì giết người ta không bằng. Khi nói chuyện trước cử tọa ở Viện nghiên cứu tôn giáo ở Hà Nội (đa số là người cộng sản) hôm 18-1-05, ông Nhất Hạnh có vẻ hãnh diện nhắc lại công cuộc vận động phản chiến ở hải ngoại của mình thời đó, và nói rõ là vì lý do đó mà “Thiệu -Kỳ” không cho ông về nước (tức từ 1966 đến 1975), như vậy thì từ 30-4-75 đến đầu năm 2005, tại sao ông vẫn không lần nào về nước? Do chính ông không muốn hay do nhà cầm quyền cộng sản ngăn cấm? Chắc ông có thể giải thích theo giọng thiền là do cơ duyên chưa tới, nếu như thế thì tránh sao khỏi người bình thường nghi ngờ ông là “một dạ hai lòng”. Nhân cách của ông không phải chỉ do đệ tử đánh giá mà còn do nhiều người khác, kể cả những người cộng sản được dịp nghe ông lượng định.